• Ελληνικά
  • English

Τι είναι ο προστάτης αδένας;

Ο προστάτης είναι ένας αδένας που υπάρχει μόνο στους άνδρες. Έχει συνήθως το μέγεθος και το σχήμα ενός κάστανου και μεγαλώνει σε μέγεθος με την ηλικία. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει την ουρήθρα (το σωληνάκι από το οποίο βγαίνουν τα ούρα και το σπέρμα). Η κύρια λειτουργία του προστάτη είναι η συμμετοχή στην παραγωγή του σπερματικού υγρού.

 


 

 

 

 

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;
Ο καρκίνος του προστάτη αναπτύσσεται όταν τα κύτταρα στον προστάτη αδένα πολλαπλασιάζονται με ανεξέλεγκτο τρόπο.
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συνηθέστερος τύπος καρκίνου στους άνδρες στην Ελλάδα. Περίπου 1 στους 8 άνδρες θα έχουν καρκίνο προστάτη σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.

 


 

 

 

 

 

Ποιος κινδυνεύει περισσότερο;
Μπορεί να υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για την ανάπτυξη καρκίνου προστάτη αν:

  • Έχετε ηλικία άνω των 50.

Κυρίως επηρεάζει τους άνδρες άνω των 50 ετών και ο κίνδυνος αυξάνει με την πρόοδο της ηλικίας

  • Ο πατέρας ή ο αδερφός σας είχε καρκίνο προστάτη

Είναι 2,5 φορές μεγαλύτερος ο κίνδυνος ανάπτυξης καρκίνου προστάτη, αν έπασχε ο πατέρας ή ο αδερφός σας από καρκίνο προστάτη

  • Αν ανήκετε στη μαύρη φυλή
    1 στους 4 άνδρες της μαύρης φυλής θα αποκτήσουν καρκίνο προστάτη σε κάποιο στάδιο της ζωής τους.

 


 

Ποια είναι τα συμπτώματα;
Ο καρκίνος προστάτη στα πρώιμα στάδια δεν προκαλεί συνήθως κανένα σύμπτωμα. Σε κάποιους άνδρες μπορεί να υπάρχουν διαταραχές της ούρησης, όμως τα προβλήματα της ούρησης συνηθέστερα προκαλούνται από άλλου είδους προβλήματα του προστάτη που δεν έχουν σχέση με τον καρκίνο, όπως είναι η ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ (αύξηση του μεγέθους του προστάτη). (φωτό 3)
Σε κάποιους άνδρες τα πρώτα συμπτώματα του προστατικού καρκίνου μπορεί να είναι πόνος στη μέση, τα ισχία ή τη λεκάνη. Αυτό συμβαίνει επειδή ο καρκίνος μπορεί να έχει επεκταθεί στα κόκαλα. Αν επιμένει ένας τέτοιος πόνος, καλό είναι να εκτιμηθεί από κάποιο γιατρό, καθώς μπορεί να μην οφείλεται σε αρθρίτιδα (που είναι και η συνηθέστερη αιτία μυοσκελετικού πόνου στη μεγάλη ηλικία).

 

 

Χρειάζεται πάντα θεραπεία ο καρκίνος του προστάτη;
Μπορεί να ακούγεται περίεργη αυτή η ερώτηση, όμως ο καρκίνος του προστάτη συνήθως μεγαλώνει πολύ αργά και είναι μικρός ο κίνδυνος για την επέκτασή του, οπότε μπορεί να μην προκαλέσει προβλήματα ή να επηρεάσει τη διάρκεια και την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Συνεπώς, εξαιτίας της πολύ βραδείας εξέλιξης του καρκίνου του προστάτη, μπορεί να μην υπάρχει ανάγκη για ειδική θεραπεία. Μπορεί να χρειάζεται απλώς τακτική ιατρική παρακολούθηση και έναρξη της θεραπείας αν και όταν χρειαστεί.

Η θεραπεία για τον καρκίνο του προστάτη μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως προβλήματα στύσης, ούρησης και από το έντερο. Αυτά μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής και τις καθημερινές ασχολίες, υπάρχουν όμως θεραπείες που βοηθούν στην αντιμετώπισή τους.

Αν προκύψει η διάγνωση ενός καρκίνου προστάτη με πολύ αργή εξέλιξη, θα πρέπει να αποφασίσετε αν θέλετε άμεση θεραπεία ή ιατρική παρακολούθηση και αναβολή της θεραπείας -και των ανεπιθυμήτων ενεργειών της- για αργότερα. Ο γιατρός σας θα σάς βοηθήσει να αποφασίσετε.
Κάποιοι άνδρες θα έχουν καρκίνο προστάτη που εξελίσσεται γρήγορα και έχει μεγάλο κίνδυνο να επεκταθεί. Για να αποφευχθούν τα προβλήματα από την επέκταση του καρκίνου χρειάζεται θεραπεία.
Αν διαγνωστείτε με καρκίνο προστάτη, με βάση τα αποτελέσματα των εξετάσεων, ο γιατρός σας θα εκτιμήσει την πιθανότητα ο όγκος να είναι γρήγορης εξέλιξης και πόσο πιθανό είναι να επεκταθεί πέραν του προστάτη.

 


 

 

Τι είναι το τεστ PSA
Το τεστ PSA είναι μία εξέταση αίματος. Μετράει την ποσότητα μιας πρωτεΐνης στο αίμα, που παράγει ο προστάτης και λέγεται ειδικό προστατικό αντιγόνο [P(rostate) S(pecific) A(ntigen)]. Είναι φυσιολογικό να υπάρχει μία μικρή ποσότητα PSA στο αίμα όλων των ανδρών και η ποσότητα αυτή μεγαλώνει με την πάροδο της ηλικίας.

  • Το τεστ PSA από μόνο του δεν μπορεί να διευκρινίσει αν υπάρχει καρκίνος προστάτη
  • Το αυξημένο PSA μπορεί να είναι ενδεικτικό καρκίνου προστάτη
  • Δεν μπορεί όμως να ξεχωρίσει αν είναι ένας καρκίνος προστάτη με αργή εξέλιξη -που μπορεί να μην προκαλέσει ποτέ προβλήματα και να μην επηρεάσει το προσδόκιμο της ζωής- ή ένας καρκίνος με γρήγορη εξέλιξη που απαιτεί θεραπεία.
  • Το PSA μπορεί επίσης να είναι αυξημένο εξαιτίας άλλων προβλημάτων, όπως της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη (αύξηση του μεγέθους του αδένα), ουρολοίμωξης ή προστατίτιδας (φλεγμονή ή μόλυνση στον προστάτη), κλπ. Αυτές οι καταστάσεις δεν σχετίζονται με τον καρκίνο.

Αν έχετε αυξημένο PSA, θα χρειαστούν συνήθως περισσότερες εξετάσεις για να διευκρινιστεί τι το προκαλεί.

 

Τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα του τεστ PSA
Πλεονεκτήματα

  • Το τεστ PSA μπορεί να ανακαλύψει έναν καρκίνο προστάτη πριν υπάρξουν οποιαδήποτε συμπτώματα
  • Το τεστ PSA μπορεί να ανακαλύψει έναν καρκίνο προστάτη που έχει γρήγορη εξέλιξη σε πολύ πρώιμο στάδιο, όπου η θεραπεία θα προλάβει την εξάπλωση του καρκίνου και τα προβλήματα από αυτόν.
  • Ο καρκίνος προστάτη που έχει πολύ αργή εξέλιξη μπορεί να μην χρειάζεται θεραπεία. Απαιτούνται μόνο τακτικοί ιατρικοί επανέλεγχοι (με νέο PSA). Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται ή αναβάλλονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες της θεραπείας.
  • Οι τακτικοί επανέλεγχοι του PSA είναι χρήσιμοι στους άνδρες με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου προστάτη. Η συνεχής αύξηση του PSA μπορεί να είναι ενδεικτική καρκίνου προστάτη. Τη συχνότητα επανελέγχου του PSA θα την καθορίσει ο γιατρός σας.

Μειονεκτήματα

  • Μπορεί να είναι αυξημένο το PSA χωρίς να υπάρχει καρκίνος στον προστάτη. Τρεις στους τέσσερις άνδρες (76%) έχουν αυξημένο PSA χωρίς να έχουν καρκίνο.
  • Αν βρεθεί αυξημένο το PSA μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως βιοψία προστάτη. Η βιοψία έχει πιθανές επιπλοκές όπως πόνο, ουρολοίμωξη, αίμα στα ούρα και το σπέρμα και επίσχεση ούρων (αδυναμία ούρησης και ανάγκη για καθετήρα στην κύστη). Τρεις στους 50 άνδρες (6%) μπορεί να έχουν σοβαρή ουρολοίμωξη μετά από βιοψία.
  • Το τεστ PSA μπορεί να μη δείχνει τον καρκίνο προστάτη. Ένας στους 50 άνδρες (2%) με επικίνδυνο καρκίνο προστάτη (γρήγορης εξέλιξης) έχουν φυσιολογικό PSA.
  • Μπορεί να γίνει διάγνωση ενός καρκίνου προστάτη με αργή εξέλιξη, ο οποίος δεν θα επηρέαζε την υγεία ή το προσδόκιμο της ζωής. Η διάγνωση αυτή όμως προκαλεί έντονη ανησυχία και μπορεί να οδηγήσει σε μη απαραίτητες θεραπείες με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.
  • Η θεραπείες του καρκίνου προστάτη έχει επιπλοκές που επηρεάζουν την καθημερινότητα. Αυτές περιλαμβάνουν προβλήματα με την ούρηση, το έντερο και τη στυτική λειτουργία.

 

Τα δικαιώματα των ασθενών

  • Όλοι έχουν το δικαίωμα να κάνουν το τεστ PSA μετά την ηλικία των 50, αφού λάβουν υπόψη τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα που προαναφέρθηκαν, μετά από συζήτηση με το γιατρό τους.
  • Η συχνότητα επανελέγχου του PSA καθορίζεται από το γιατρό σας. Η πολύ συχνή επανάληψη της εξέτασης δεν βοηθά στην πιο έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη.
  • Οι ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου προστάτη, όπως εκείνοι με οικογενειακό ιστορικό ή από τη μαύρη φυλή, μπορεί να χρειαστεί να κάνουν για πρώτη φορά το τεστ PSA μετά την ηλικία των 45.

Πριν αποφασίσετε αν θα κάνετε το τεστ PSA, θυμηθείτε τις πληροφορίες αυτού του φυλλαδίου. Ρωτήστε τον εαυτό σας ή συζητείστε με το γιατρό σας:

  • Έχω αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο προστάτη
  • Αν το τεστ βγει φυσιολογικό, αυτό σημαίνει ότι δεν έχω καρκίνο;
  • Αν το PSA βγει αυξημένο, τι θα πρέπει να κάνω;
  • Αν διαγνωστεί ένας αργής εξέλιξης καρκίνος προστάτη που πιθανώς δεν θα μου προκαλούσε προβλήματα για το υπόλοιπο της ζωής μου, θα ήθελα να υποβληθώ σε θεραπείες με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που θα επηρεάζουν την καθημερινότητά μου;

 

 

Τώρα, τι πρέπει να κάνω;
Αν το αποτέλεσμα της εξέτασης δείχνει αυξημένο PSA, ρωτήστε τον ουρολόγο σας τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια. Πιθανώς θα χρειαστούν περαιτέρω εξετάσεις, συμπεριλαμβανομένης της δακτυλικής εξέτασης του προστάτη, όπου ο ουρολόγος ψηλαφά τον προστάτη με το δάκτυλο από τον πρωκτό. Πολλοί άνδρες ντρέπονται ή φοβούνται τη συγκεκριμένη εξέταση. Η δακτυλική εξέταση δεν πονάει (είναι μόνο μία ενόχληση) και τελειώνει σε λίγα δευτερόλεπτα.

 

Μπορεί να χρειαστούν επίσης απεικονιστικές εξετάσεις και βιοψία. Η βιοψία προστάτη είναι λήψη μικρών τεμαχίων του προστάτη που αποστέλλονται σε ειδικό εργαστήριο (παθολογοανατομικό) για να εξεταστούν αν περιέχουν καρκινικά κύτταρα. Η βιοψία μπορεί να έχει επιπλοκές.

 

 

 

 

 

 

Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με τις εξετάσεις και τις θεραπείες του καρκίνου του προστάτη συμβουλευτείτε τον ουρολόγο σας.